انواع دهان شویه ها و موارد کاربرد آنها

انواع دهان شویه ها کدامند و در چه مواردی کاربرد دارند؟

بیشتر مردم وقتی صحبت از بهداشت دهان و دندان می شود ، به یاد مسواک و نخ دندان می افتند و اغلب افراد دهان شویه ها را تنها به عنوان خوشبو کننده ی دهان و دندان می شناسند.اگر شما از جمله ی کسانی هستید که برای خوشبو شدن دهان خود از دهان شویه ها استفاده می کنید باید بدانید که اثر آنها بیش از 3 تا 5 ساعت طول نمی کشد . بهتر است برای رفع بوی بد دهان خود به دندانپزشک مراجعه کنید تا علت اصلی آن مشخص شود زیرا بیماری های لثه ،پوسیدگی دندان ها ، سینوزیت مزمن و مشکلات دستگاه گوارش از دلایل اصلی ایجاد بوی بد دهان هستند و با استفاده از دهان شویه ها برطرف نمی شوند. البته علت بوی بد دهان در 90 % مواقع از محیط دهان منشا می گیرد و تنها در 10% موارد علت آن منشا سیستمیک دارد.

جهت بررسی این مطلب که دهان شویه ها چه نقشی در سلامت دهان و دندان ما دارند، به طور کلی می توان آنها را به دو گروه طبقه بندی کرد:

 1- دهان شویه های بهداشتی – آرایشی

این گروه از دهان شویه ها حاوی الکل هستند و آنتی سپتیک یا ضد عفونی کننده هم نامیده می شوند. از این دهان شویه ها برای رفع بوی بُد دهان البته به صورت موقتی استفاده می شود، زیرا آنها سبب از بین رفتن میکروبهای عامل بوی بد دهان نمی شوند.

همچنین این گروه از دهان شویه ها برای شستن باقی مانده ی مواد غذایی از میان دندان ها و لثه نیز کاربرد دارند و باعث کاهش فلور میکروبی دهان می شوند.

در تحقیقی انجام شده  بر روی این دهانشویه ها ، نشان داده شده بود که استفاده از این دهانشویه ها به تنهایی باعث کاهش بوی بد دهان  به مدت حدودا 4 ساعت شده بود، اما همراه شدن آنها با استفاده از مسواک و نخ دندان و همچنین تمیز کردن زبان به طور قابل توجهی موجب کاسته شدن از بوی دهان می گردید.

 2- دهان شویه های درمانی

این گروه از دهان شویه ها سبب کاهش پلاک دندانی ، التهاب لثه ، پوسیدگی دندان و بوی ناخوشایند دهان می شوند .

 دهان شویه های فلوراید:

این دهان شویه ها نه تنها می توانند پوسیدگی را در مراحل اولیه متوقف کنند بلکه موجب پیشگیری از ایجاد پوسیدگی در بقیه ی دندان ها نیز می گردند.

ترکیب فعال در این دهان شویه ها معمولا سدیم فلوراید است که در دو غلظت 0.2%  و 0.05% موجود هستند. در غلظت 0.2% تنها یک بار در هفته و در غلظت 0.05% هر روز نیاز به استفاده از این دهان شویه ها می باشد. مدت زمان استفاده باید فقط یک دقیقه بوده و از آن بیشتر نشود. مطالعات نشان داده اند که اثر ضدپوسیدگی این دهان شویه ها حدود 30 تا 40 درصد می باشد.

در بعضی از دهانشویه ها فلوراید ماده اصلی را تشکیل می دهد، مانند دهانشویه سدیم فلوراید بهسا که سدیم فلوراید 0.2% ماده اصلی آن بوده و باید یک بار در هفته و به مدت یک دقیقه استفاده شود.

در برخی دیگر از دهانشویه ها مانند Vi-one  فلوراید تنها یکی از اجزاء فعال تشکیل دهنده بوده و غلظت آن 0.05% می باشد، در نتیجه باید به منظور توقف و یا پیشگیری از پوسیدگی به طور روزانه استفاده گردد.

 

 دهانشویه های کلرهگزیدین :

توصیه ی معمول دندان پزشکان ، استفاده از دهان شویه های کلرهگزیدین به عنوان ضد پلاک و ضد عفونی کننده است. استفاده از کلرهگزیدین معمولا پس از جراحی های پریودنتال به منظور کنترل التهاب و پلاک زیر لثه ای در مدت زمان محدود تجویز می شود. دهان شویه ی کلرهگزیدین به دلیل اثر جانبی نظیر ایجاد حس سوزش در مخاط دهان و زرد کردن دندان ها و ترمیم های کامپوزیتی و همچنین کامپوزیت ونیر ها، برای استفاده ی روزانه و مداوم توصیه نمی شود.

کلرهگزیدین بوسیله ی اکثر سورفاکتانت های موجود در خمیر دندان ها غیرفعال می گردد، به همین دلیل این ماده را نمی توان به خمیردندان ها اضافه کرد و بطور جداگانه به صورت دهانشویه ارائه می شود. به دلیل این غیرفعال سازی، باید دقت کرد که دهانشویه های کلرهگزیدین 30 دقیقه قبل و یا بعد از مسواک زدن استفاده نشوند.

 دهان شویه های با بیس روغنی مانند لیسترین ( Listerine ):

این دهان شویه ها هم در کاهش پلاک و هم در ژنژیویت (التهاب لثه) موثر هستند، زیرا روغن می تواند موجب تغییر دیواره ی سلولی باکتری ها شود. این دهان شویه ها شامل ترکیبات فعالی چون منتول، تیمول و اکالیپتول در الکل هستند. از عوارض جانبی اندک آنها می توان به سوزش خفیف مخاط دهان و همچنین تغییررنگ خارجی بر روی دندان ها به میزان کم اشاره کرد.

لیسترین اولین دهان شویه ی آنتی پلاک وآنتی ژنژیویت است که توسط انجمن دندانپزشکی آمریکا ( ADA ) مورد تایید قرار گرفته است. توصیه می شود که دهان شویه لیسترین در کنار بهداشت دهان کامل، دو بار در روز، به مدت زمان 30 ثانیه و به میزان حدودا 15 میلی لیتر در دهان قرقره شود.

 دهان شویه های با بیس ترکیبات آمونیوم چهارتایی مانند ستیل پیریدینیوم کلراید ( cetylpyridinium chloride , CPC ):

ماده ی CPC یک ترکیب فعال کشنده ی باکتری هاست که با غشا سلولی باکتری  ها واکنش داده و موجب از هم پاشیدگی و مرگ آنها می گردد. بر اساس مطالعات این دهان شویه ها 14% تا 24% در کاهش پلاک و ژنژیویت موثرند.

Crest Pro-Health از دیگر دهان شویه هایی است که حاوی ماده ی کشنده ی باکتری یعنی CPC بوده و در این گروه قرار می گیرد. استفاده از این دهان شویه به میزان 20 میلی لیتر و دو بار در روز و به مدت زمان 30 ثانیه توصیه می شود.

از دیگر دهان شویه هایی که در این گروه قرار می گیرند می توان به Cepacol , Clear Choice  , Rembrandt وVi-one  اشاره کرد.

 طرز استفاده از دهان شویه ها:

1-به طرز صحیح مسواک بزنید. مسواک زدن ، غذاها و پلاک میکروبی را از سطح دندان ها و لثه ها بر می دارد و سطح آنها را آماده ی پذیرش مواد دهان شویه می کند.

2-مقدار کافی از دهان شویه را مطابق دستور دندانپزشک یا دستور روی بطری ، درون درب بطری (معمولاً به صورت پیمانه استفاده می شود) بریزید.

3-دهان شویه را وارد دهان کنید و با فشار در دهانتان بچرخانید تا تمام سطوح دندان ها و لثه ها و همچنین سطوح بین دندان ها با دهان شویه تماس پیدا کند.

4-معمولاً 30 ثانیه تا 1 دقیقه زمان برای نگه داشتن دهان شویه در دهان کافی است . پس از پایان این زمان دهان شویه را از دهان خارج کنید.

5-پس از مصرف دهان شویه تا نیم ساعت دهانتان را نشویید ، غذا نخورید و مایعات ننوشید تا مواد موثر آن در تماس با سطح دندان ها و لثه هایتان باقی بماند.

25 پاسخ به "انواع دهان شویه ها و موارد کاربرد آنها"

علی
سلام من مشکل گوارشی دارم ‌‌‌‌‌‌سوزش معده همیشه بوی بد دهان دارم و دندان هایم پوسیده شده اند از چه دهان شویه ای استفاده کنم
    آرتمان درمان
    با سلام، علت بوی بد دهان و پوسیدگی، هر دو پلاک میکروبی است. دهانشویه های آنتی پلاک با تاثیر بر باکتری های پلاک میکروبی از بوی بد دهان می کاهند. اما درمان قطعی به امید خدا پس از بهبود شرایط و پس از درمان پوسیدگی ها خواهد بود. در حال حاضر، بدون توجه به پوسیدگی ها، مسواک و نخ دندان را به دقت استفاده کنید و سعی نمایید پلاک میکروبی را به طور کامل حذف کنید. در کنار آن دهانشویه آنتی پلاک را نیز استفاده نمایید تا وضعیت دهان تا زمان درمان قطعی، کنترل شده تر باقی بماند. سلامت باشید
محمد
سلام خسته نباشید.من دندانهایم رو با خاکستر ونمک مسواک میزنم.ایا برای دندانهایم مشکلی نداره
هانیه
سلام آیا برای مصرف روزانه استفاده از دهانشویه را پیشنهاد میکنید؟همچنین از کدام نوع دهانشویه برای تمیزی بهتر دندانها استفاده کنیم
    آرتمان درمان
    با سلام در ابتدا توجه داشته باشید که نقش دهانشویه ها در پروسه ی بهداشت دهان و دندان ، نقش مکمل است و به هیچ عنوان نمی توانند جایگزین مسواک و نخ کشیدن دندان ها شوند. استفاده از دهانشویه ها بسته به کارگردی است که از آن ها انتظار داریم. دهانشویه های آنتی باکتریال و آنتی پلاک خصوصا انواعی که حاوی الکل هستند، در مدت زمان محدود باید استفاده شوند. اما دهانشویه های حاوی فلوراید در درازمدت و به طور منظم قابل استفاده هستند. این دهانشویه ها از ایجاد پوسیدگی جدید جلوگیری می کنند و پوسیدگی های اولیه را دوباره معدنی می کنند. انواعی که حاوی سدیم فلوراید ۰/۰۵ درصد هستند به طور روزانه و انواعی که سدیم فلوراید ۰/۲ درصد دارند، به طور هفتگی قابل استفاده هستند.
منصور
سلام من به خمیر دندان آلرژی دارم، همه مدل خمیردندان هم تست کردم فایده نداشته. نمیدونم به فلوراید آلرژی دارم یا به اسانس های موجود در خمیردندان باید چکار کنم؟
    آرتمان درمان
    با سلام، هر کدام از اجزای مختلف خمیر‌دندان می‌توانند عامل آلرژی باشند، اما جزئی که بیشترین احتمالِ ایجاد آلرژی را دارد، طعم‌دهنده‌ها‌ی خمیر‌دندان ازجمله دارچین و نعناع هستند. خمیر‌دندان‌هایی را امتحان کنید که کمترین اجزای تشکیل دهنده‌ی شیمیایی را داشته باشند. همچنین خمیر‌دندان‌های گیاهی را که فاقد طعم‌دهنده و مواد نگهدارنده باشند را نیز امتحان کنید و به طور کلی از مقدار بسیار کمی خمیر‌دندان روی مسواک استفاده کنید. اگر باز هم واکنش آلرژیک مشاهده کردید، پله‌ی آخر این که از خمیر‌دندان استفاده نکنید، اما طول مدت مسواک زدن را طولانی‌تر کنید. در پروسه‌ی مسواک زدن، خمیر‌دندان عاملی کمکی و نه اصلی محسوب می‌شود. کار شما در حذف پلاک میکروبی نسبت به افراد دیگر سخت‌تر می‌شود چون باید زمان بیشتری بگذارید که بتوانید به طور کامل پلاک میکروبی را حذف کنید، اما در نهایت نتیجه یکسان خواهد بود. مسئله‌ی دیگری که در خمیر‌دندان‌ها حائز اهمیت است، اثر درمانی فلوراید آن‌هاست. با استفاده از دهانشویه‌ها ی حاوی فلوراید می‌توانید این کمبود را نیز جبران کنید.
omid amini
سلام من مدت ده روز هستش که دندان های شماره یک تا چهار را سطحی پر کردم ولی الان با غذا ،نوشیدنی با هوای سرد و گردم،دندان هام سرد و گرم میشن و درد میکنن چکار باید انجام بدم؟
    آرتمان درمان
    حساسیت به سرما و گرما بعد از ترمیم دندان ها، نه تنها تا چند روز بلکه تا چند هفته هم می تواند طبیعی باشد. اگر مدت زمانی که دندان ها حساس هستند کوتاه است، بهتر است فعلا هیچ اقدامی انجام ندهید و فقط به دندان ها فرصت دفاع و بهبود بدهید. به منظور کاهش تحریکات حرارتی و بروز حساسیت کمتر، در حال حاضر از مصرف خوراکی ها و نوشیدنی های با حرارت بالا و پایین پرهیز کنید و در صورت ادامه دار بودن این حساسیت به دندانپزشکتان مراجعه کنید.
حمید
درود برای درمان عقب‌نشینی لثه از چه دهان‌شویه‌ای باید استفاده کرد؟ با سپاس
    آرتمان درمان
    درود بر شما، عقب‌نشینی یا تحلیل لثه به علل مختلف بوجود می‌آید و بسته به علت آن، درمان‌های متفاوتی دارد که طیف وسیعی را شامل می‌شوند: از یک جرمگیری ساده تا جراحی‌های پیچیده. اما دهانشویه‌های آنتی پلاک و آنتی باکتریال تنها در پیشگیری از تحلیل لثه آن هم زمانی که علت پلاک میکروبی باشد، کمک‌کننده هستند. سلامت باشید
محمد صابری
سلام من سیگار زیاد میکشم، لثه ها ودندانهای من چرکی شده اند،از چه نوع دهان شویه باید استفاده کرد ممنون میشم راهنماییم کنین
    آرتمان درمان
    با سلام جناب آقای صابری دهانشویهLISTERINE خاصیت آنتی باکتریال قوی دارد و بر روی باکتری هایی که علت بوجود آمدن مشکلات دندانی و لثه ای و بوی بد دهان هستند تاثیرگذار است. می توانید نوع TOTAL CARE آن را استفاده نمایید. اما لطفا دقت داشته باشید که دهانشویه علائم بوجود آمده را تخفیف خواهد داد، اما جهت درمان قطعی، کنترل علت ایجادکننده آن علائم لازم است. سلامت باشید
میلاد
سلام من دندانم حساس شده,آب سرد و داغ میخورم درد میگیره از چه دهانشویه ای استفاده کنم ممنون
    آرتمان درمان
    درود بر شما، مهم آن است که ابتدا علت این حساسیت مشخص شود. علت در مواردی که حساسیت بر روی یک دندان و یا به طور جنرالیزه روی همه‌ی دندان‌ها است، تفاوت دارد. به عنوان مثال در مواردی که پوسیدگی دندان موجب درد و حساسیت یک یا تعدادی از دندان‌ها است، باید اقدام به رفع پوسیدگی و ترمیم دندان‌ها نمود. اما اگر علت حساسیت دندانی و عاجی باشد، می‌توان از دهانشویه‌هایی که حاوی سدیم فلوراید هستند مانند Vi-one و دهانشویه سدیم فلوراید بهسا و یا دهانشویه Sensi Kin که سدیم فلوراید و نیترات پتاسیم را تواما دارد، استفاده کرد. سلامت باشید
فاطمه
باسلام حدودا ۲ سال میشه ریشه ۵ تا ازدندونهام رنگ سبزمایل به سیاهی شده هرچی مسواک میزنم بازم تاثیز نداره و درحین مسواک زدنم لثه ام خون میفته و همینطور بوی بدی داره هرچقدرم مسواک بزنم بازم بوی بد و خودم حس میکنم یه مدتم لثه م ب رنگ کبود بودالان بهترشده ممنون میشم راهنماییم کنید.
    آرتمان درمان
    سلام بر شما، علائمی که ذکر فرمودید حاکی از التهابی مزمن در دهان است. این التهاب باید علت‌یابی و درمان شود و نیاز به معاینه کلینیکی و بررسی رادیوگرافی است. به طور موقت علائم را می‌توانید با دهانشویه‌های پرسیکا ( شرکت سازنده: پورسینا ) و یا ماتریکا ( شرکت سازنده: بریج اسانس ) تخفیف دهید. این دو دهانشویه‌ هر دو گیاهی هستند و اثرات ضدمیکروبی و ضدالتهابی دارند. این دهانشویه‌ها علائم را بهبود می‌بخشند، اما درمان اصلی با برطرف‌کردن عامل ایجاد التهاب صورت می‌گیرد. سلامت باشید
tayebe
سلام ببخشید من سنگ لوزه دارم بمن گفتن اگر از دهانشویه استفاده کنم تا حدی میتونم پیشگیری کنم از بروز مجدد سنگ فقط نمیدونم که از کدوم نوعی که گفتین باید استفاده کنم.میشه راهنماییم کنید؟متشکرم
    آرتمان درمان
    با سلام، از آنجا که باکتری‌ها نقش اصلی را در سنگ لوزه دارند، هر دهانشویه‌ای که اثر آنتی‌باکتریال دارد می‌تواند مفید باشد. از دهانشویه‌های شیمیایی می‌توانید از دهانشویهLISTERINE نوع FRESH BURST، دهانشویه IRSHA نوع ضدپلاک و دهانشویه Vi-One نوع general استفاده کنید. از دهانشویه‌های گیاهی پرسیکا و ماتریکا می‌توانند مفید باشند و دهانشویه‌های خانگی هم سرکه‌سیب و نرمال سالین یا آب نمک به دلیل خاصیت آنتی‌باکتریالی که دارند می‌توانند موثر باشند. جهت پیشگیری از ایجاد سنگ، مهم‌تر از استفاده از دهانشویه، کنترل و حذف پلاک میکروبی توسط بهداشت مناسب دهان یعنی استفاده درست از مسواک و نخ دندان است. سلامت باشید
نازی
سلام به شما. من چند تا از دندان هام رو با کامپوزیت بیلدآپ کردم. دکترم دهانشویه فلوراید وی وان رو توصیه کردن ولی متوجه شدم که اتانول از مواد تشکیل دهنده این دهانشویه هست و الکل در دراز مدت اثر تخریبی روی کامپوزیت داره. نظر شما چیه و من از چه دهانشویه ای بهتره استفاده کنم؟
    آرتمان درمان
    با سلام، باعث خوشحالی است که از واژه‌‌‌ی بیلداپ استفاده کردید. هر چند اثر الکل ِ دهانشویه‌ها توسط بزاق و پلیکل دندانی تعدیل می‌شود اما برای اطمینان خاطر می‌توانید از دهانشویه جنرال بدون الکل وی وان استفاده کنید. موفق باشید.
زهرا زمانی
سلام من الان حدود ده ماه هست که ارتودنسی کردم خودم حس میکنم رنگ دندان هام تغییر کرده به نظر شما کدوم دهانشویه بهتره؟؟؟
    آرتمان درمان
    با سلام، در حین ارتودنسی به دلیل افزایش تجمع پلاک میکروبی بر روی دندان‌ها احتمال تغییر رنک افزایش می‌یابد. در حال حاضر با بهداشت دهان صحیح و منظم می‌توانید این تغییر رنگ را کاهش دهید. هر کدام از دهانشویه‌های آنتی پلاک تنها به منظور کاهش پلاک میکروبی (و نه سفید کردن دندان) می‌توانند نقش پیشگیری داشته و کمک کننده باشند. سلامت باشید
جواد
سلام من دندان هام ورم کرده باید هر شب از دهانشویه استفاده کنم میخواستم ببینم چه دهانشویه پیشنهاد میکنید؟؟؟آیا استفاده از دهانشویه کلر هیگزین ایرشا مناسب است؟آسیبی به دندان هام نمیزند
    آرتمان درمان
    با سلام، از دهانشویه کلرهگزیدین به طور موقت می‌توانید استفاده کنید، یعنی به مدت یک هفته و نهایت تا دوهفته. احتمالا به دلیل کنترل پلاک میکروبی مشکل شما را به شکل علامتی کمی کنترل می‌کند ولی برای حل مشکل به طور کامل باید علت برطرف گردد. جهت تشخیص علت نیاز هست که حتما رادیوگرافی تهیه کنید و توسط دندانپزشکتان به طور کلینیکی معایته شوید. سلامت باشید
دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید